نتایج یک پیمایش ملی گسترده درباره تجمعات شبانه مردمی نشان میدهد این اجتماعات توانستهاند سطح بالایی از همبستگی اجتماعی، مشارکت مردمی و تقویت هویت ملی را در جامعه ایجاد کنند؛ هرچند در بخشهایی مانند تعمیق محتوای معرفتی و ارتقاء تبیین مسائل روز، همچنان نیاز به بهبود جدی وجود دارد.
صبح خوزستان – این پژوهش که با مشارکت بیش از ۳۰ هزار نفر انجام شده، ابعاد مختلف اجتماعی، فرهنگی و اجرایی تجمعات را بر اساس شاخصهای برگرفته از پیامهای رهبر انقلاب مورد ارزیابی قرار داده است.
مشارکت گسترده و مستمر مردم
بر اساس نتایج این پیمایش، بیش از نیمی از پاسخدهندگان اعلام کردهاند که هر شب در تجمعات شرکت میکنند و حدود یکچهارم نیز حداقل سه شب در هفته در این اجتماعات حضور دارند؛ موضوعی که نشاندهنده استمرار و پایداری مشارکت مردمی در این رویدادهاست.
همچنین نزدیک به ۹۵ درصد شرکتکنندگان، حضور مردم در تجمعات را «داوطلبانه و خودجوش» توصیف کردهاند؛ شاخصی که بالاترین سطح اعتماد اجتماعی به مردمی بودن این اجتماعات را نشان میدهد.
همدلی اجتماعی؛ مهمترین دستاورد تجمعات
یافتههای پژوهش نشان میدهد شاخص «ایجاد همدلی و نزدیکی قلوب مردم» بالاترین امتیاز را در میان تمامی شاخصها کسب کرده است.
بیش از ۹۰ درصد پاسخدهندگان اعلام کردهاند حضور در تجمعات موجب افزایش احساس محبت و نزدیکی میان مردم شده و فضای همدلی و انسجام اجتماعی را تقویت کرده است.
تحلیلگران این نتایج را نشانهای از نقش تجمعات در بازسازی سرمایه اجتماعی و تقویت احساس تعلق جمعی در جامعه میدانند.
تأکید بر وحدت؛ اما هشدار درباره برخی مضامین تفرقهآمیز
بررسیها نشان میدهد اکثریت مردم معتقدند در تجمعات بر حفظ وحدت و انسجام ملی تأکید میشود؛ با این حال حدود یکسوم پاسخدهندگان نیز اعلام کردهاند گاهی مضامین وحدتشکن یا دوگانهساز در برخی شعارها و سخنرانیها مشاهده میشود.
کارشناسان معتقدند این موضوع میتواند زنگ هشداری برای برنامهریزان فرهنگی باشد تا از غلبه ادبیات هیجانی و دوقطبی بر فضای اجتماعی جلوگیری شود.
«شور» غالب بر «شعور»؛ مهمترین نقطه قابل بهبود
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش مربوط به شاخص «توأم بودن شور و شعور» است که پایینترین امتیاز را در میان شاخصها به خود اختصاص داده است.
اگرچه مردم فضای احساسی، دعا، مداحی و شور جمعی را بسیار پررنگ ارزیابی کردهاند، اما بخش قابل توجهی از پاسخدهندگان معتقدند هنوز سهم تبیین، روشنگری و ارائه تحلیلهای معرفتی در تجمعات کافی نیست.
بر اساس این گزارش، بسیاری از شرکتکنندگان خواستار افزایش محتوای عمیقتر، شعارهای پرمحتواتر و پاسخگویی بهتر به مسائل و شبهات روز هستند.
تجمعات؛ فراتر از یک مراسم سیاسی
پژوهش انجامشده نشان میدهد تجمعات شبانه بهتدریج در حال تبدیل شدن به بستری برای مشارکتهای اجتماعی گستردهتر هستند.
مشارکت بالا در پویشهای ملی، فعالیتهای داوطلبانه و اقدامات کمکرسانی اجتماعی از جمله نتایجی است که در این بررسی مورد توجه قرار گرفته است.
تحلیلگران معتقدند این روند میتواند تجمعات را از یک رخداد مقطعی به شبکهای پایدار از کنش اجتماعی و مشارکت مردمی تبدیل کند.
نقش مهم تجمعات در تربیت نسل نوجوان
بخش مهمی از پاسخدهندگان تأکید کردهاند حضور کودکان و نوجوانان در این اجتماعات موجب تقویت هویت ملی، مسئولیتپذیری اجتماعی و بلوغ سیاسی آنان میشود.
بیش از ۸۸ درصد شرکتکنندگان معتقدند تجمعات در شکلگیری روحیه کنشگری اجتماعی نسل جدید نقش مؤثری ایفا میکند.
جمعبندی:
نتایج این پیمایش نشان میدهد تجمعات شبانه مردمی در حوزههایی مانند همدلی اجتماعی، مردمی بودن و تقویت هویت جمعی عملکرد موفقی داشتهاند؛ اما در حوزه تعمیق محتوای فکری، افزایش کیفیت تبیین و جلوگیری از بروز برخی دوگانههای اجتماعی، همچنان نیازمند بازطراحی و ارتقاء هستند.
کارشناسان بر این باورند که در صورت تقویت بُعد معرفتی و حفظ مردمی بودن، این اجتماعات میتوانند به یکی از مهمترین ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی کشور برای افزایش سرمایه اجتماعی و انسجام ملی تبدیل شوند.
